. ÜNLÜ TÜREMESİ “-cık, -cik” ekiyle sözcük türetirken, sözcükte ve ekte bulunmayan fazladan bir ünlü ortaya çıkar. Bu olaya “ÜNLÜ TÜREMESİ” ek dar – cık → daracık ünlü türemesi az – cık → azıcık ünlü türemesi genç – cik → gencecik ünlü türemesi * ünsüz yumuşaması * Bazı sözcükler pekiştirilirken anlamca güçlendirilirken “ünlü türemesi” pekiştirilmiş sözcük sağlam → sa – p – a – sağlam ünlü türemesi yalnız → ya – p – a – yalnız ünlü türemesi ÜNLÜ DÜŞMESİ Türkçede her hecede bir ünlü bulunur. Bu nedenle ünlü düşmesinin olduğu yerde aynı zamanda hece sayısı da düşer. * İkinci hecesinde dar ünlü bulunan kimi sözcükler ünlüyle başlayan ek aldığında ünlü düşmesi hece düşmesi görülür. NOT Ünlü düşmesini yazıda göstermemek bir yazım yanlışıdır. sabır – ım → sabrım doğru sabırım yanlış ünlü düşmesi burun – u → burnu doğru burunum yanlış ünlü düşmesi nesil – i → nesli doğru nesili yanlış ünlü düşmesi gönül – üm → gönlüm doğru gönülüm yanlış ünlü düşmesi * Ad ile yardımcı fiilden oluşan bazı birleşik fiillerde “ünlü düşmesi” görülür. Bu tip birleşik fiillerde ünlü düşmesini yazıda göstermemek ve ad ile yardımcı fiili ayrı yazmak bir yazım Yard. Fiil şükür et– → şükret– doğru şükür et– yanlış ünlü düşmesi kayıp ol– → kaybol– doğru kayıp ol– yanlış ünlü düşmesi * ünsüz yumuşaması p › b * Yapım ekleriyle sözcük türetilirken bazen “ünlü düşmesi” görülür. sıyır- – ık → sıyrık doğru sıyırık yanlış ünlü düşmesi ayır- – ım → ayrım doğru ayırım yanlış ünlü düşmesi sarı – ar– → sarar– doğru sarıar– yanlış ünlü düşmesi kavur- – ul– muş → kavrulmuş doğru kavurulmuş yanlış ünlü düşmesi savur- – ul– an → savrulan doğru savurulan yanlış ünlü düşmesi * Bazı birleşik sözcüklerin oluşumu sırasında “ünlü düşmesi” görülür. pazar ertesi → pazartesi kayın ana → kaynana ne için → niçin ne asıl → nasıl ünlü düşmesi * Yer-yön anlamı taşıyan bazı sözcüklerde “ünlü düşmesi” görülür. Bu tip sözcüklerde, daha çok söyleyişte görülen “ünlü düşmesi”ni yazıda göstermek bir yazım yanlışı değildir. Her iki biçim de yazım kurallarına uygundur. bura – da → burda doğru burada doğru şura – da → şurda doğru şurada doğru ora – da → orda doğru orada doğru içeri – de → içerde doğru içeride doğru dışarı – da → dışarıda doğru dışarıda doğru ileri – de → ilerde doğru ileride doğru nere – de → nerden doğru nereden doğru ünlü düşmesi * Hece ölçüsüyle söylenen, yazılan şiirlerde kalıba uydurmak amacıyla ünlü düşürebilir. Güzelliğin on par’etmez para etmez ünlü düşmesi Bu bendeki aşk olmasa Âşık Veysel Yukarıdaki şiir hece ölçüsünün 8’li kalıbıyla söylenmiştir. Şair birinci mısrayı “Güzelliğin on para etmez” biçiminde söylese, 9 hece olduğu için şiirin ölçüsü bozulacak. Ölçüye uydurmak için bir ünlüyü düşürüyor, hece sayısı 8 oluyor. ÜNSÜZ DÜŞMESİ Kimi sözcüklerde türetme ve birleştirme sırasında “ünsüz düşmesi” görülür. küçük – cük → küçücük ünsüz düşmesi ufak – cık → ufacık ünsüz düşmesi yüksek – l → yüksel– ünsüz düşmesi alçak – l → alçal– ünsüz düşmesi seyrek – l → seyrel– ünsüz düşmesi ad – daş → adaş ünsüz düşmesi ast – teğmen → asteğmen ünsüz düşmesi üst – teğmen → üsteğmen ünsüz düşmesi ÜNSÜZ TÜREMESİ Bazı sözcükler ünlüyle başlayan ek aldıklarında veya başka sözcüklerle birleşirken, sözcüğün sonundaki ünsüz ikizleşir. Bu olaya “ünsüz türemesi” denir. * Bazı sözcükler ünlüyle başlayan ek aldıklarında “ünsüz türemesi” görülür. hak – ım → hakkım ünsüz türemesi şık – ı → şıkkı ünsüz türemesi * Ad ile yardımcı fiilden oluşan bazı birleşik fiillerde “ünsüz türemesi” Yard. Fiil af et– → affet– ünsüz türemesi his et– → hisset– ünsüz türemesi NOT Ad ile yardımcı fiilden oluşan birleşik fiillerde, birleşme sırasında ünsüz türemesi olursa, bu tip birleşik fiiller bitişik yazılır. Bunları ayrı yazmak bir yazım yanlışıdır. affetmek doğru af etmek yanlış reddetmek doğru ret etmek yanlış zannetmek doğru zan etmek yanlış ÜNSÜZ YUMUŞAMASI “p, ç, t, k” sert ünsüzleriyle biten sözcük veya eklere, ünlüyle başlayan bir ek ya da sözcük getirildiğinde bu ünsüzler yumuşayarak “b, c, d, g-ğ” biçimlerine dönüşür. Bu olaya “ünsüz yumuşaması” denir. p, ç, t, k › b, c, d, g-ğ SERT YUMUŞAK dolap – ın → dolabın SERT YUMUŞAK p › b ünsüz yumuşaması ilaç – ım → ilacım SERT YUMUŞAK ç › c ünsüz yumuşaması kanat – ı → kanadı SERT YUMUŞAK t › d ünsüz yumuşaması gözlük – üm → gözlüğüm SERT YUMUŞAK k › ğ ünsüz yumuşaması ahenk – i → ahengi SERT YUMUŞAK k › g ünsüz yumuşaması * Sert ünsüzle biten eklerden sonra ünlüyle başlayan başka bir ek getirildiğinde yine “ünsüz yumuşaması” meydana gelir. gel – ecek – iz → geleceğiz SERT YUMUŞAK k › ğ ünsüz yumuşaması NOT Sert ünsüzle biten bazı sözcüklerde “ünsüz yumuşaması” görülmez. hukuk – un → hukukun saç – ım → saçım devlet – in → devletin çöp – ü → çöpü ÜNSÜZ BENZEŞMESİ Sert ünsüzle p, ç, t, k, f, s, ş, h biten sözcüklerden sonra getirilen eklerin ilk harfi sert ünsüz olur. Sözcüğün son ünsüzü ile getirilen ekin ilk ünsüzü sertlik yönünden birbirine benzer, uyum sağlar. Bu kurala “ünsüz benzeşmesi” denir. Sert Ünsüzler p, ç, t, k, f, s, ş, h F ı s t ı k ç ı Ş a h a p dolap – tan SERT SERT ünsüz benzeşmesi koş – tuk – ça SERT SERT SERT SERT ünsüz benzeşmesi hukuk – çu SERT SERT ünsüz benzeşmesi hapis – ten SERT SERT ünsüz benzeşmesi NOT Ünsüz benzeşmesi kuralına uymamak bir yazım yanlışıdır. yapışkan doğru – yapışgan yanlış üretken doğru – üretgen yanlış konuştum doğru – konuşdum yanlış sokaktan doğru – sokakdan yanlış dişçi doğru – dişci yanlış sabahçı doğru – sabahcı yanlış ULAMA Ünsüzle biten bir sözcükten sonra ünlüyle başlayan bir sözcük geldiğinde, birinci sözcüğün son ünsüzü ikinci sözcüğe ulanarak okunur. NOT Ulama, sadece okunuşta meydana gelen bir ses olayıdır. Ayrıca virgül ulamayı engeller. Benim için paranın hiçbir önemi yok. ulama ulama Senin alev gözlerin ulama Eritse şu ruhumu Buz olur kesilirim ulama Yanarken içim ulama KAYNAŞTIRMATürkçede sözcüklere ekler getirilirken, bazen sözcük ile ek arasına yardımcı kaynaştırıcı sesler girer. Bu olaya “kaynaştırma” denir. NOT “Kaynaştırma” olayının olduğu yerde aynı zamanda “ünsüz türemesi” de vardır. Çünkü sözcük ile ekte bulunmayan bir ses kaynaştırma ünsüzleri ortaya çıkmıştır. Kaynaştırma olayı değişik biçimlerde görülür a Kaynaştırma Ünsüzleri Türkçenin ses özelliklerine göre, iki ünlü yan yana gelemez. Ünlüyle biten bir sözcüğe ünlüyle başlayan bir ek getirildiğinde, sözcük ile ek arasına “y, ş, s, n” ünsüzlerinden biri getirilerek kaynaştırma yapılır. Kaynaştırma ünsüzleri y, ş, s, n y a ş a s ı n Sözcük Ek bahçe – e → bahçeye sofra – ı → sofrayı çınla – acak → çınlayacak yürü – erek → yürüyerek anla – an → anlayan kaynaştırma *ünsüz türemesi iki – er → ikişer altı – ar → altışar kaynaştırma *ünsüz türemesi çanta – ı → çantası beste – i → bestesi kaynaştırma *ünsüz türemesi pasta – ın → pastanın Gözde – in → Gözde’nin kaynaştırma *ünsüz türemesi Yorum ekle Fenokulu Mobil Sürüm Ara 214 Kişi Şuan Online 78 Mobil 5. Sınıf Fen Oyunları6. Sınıf Fen Oyunları7. Sınıf Fen Oyunları8. Sınıf Fen Oyunları KAZANIM CEPTE No text Sonuçları Göster Soru Cevap Sistemi Tümü Fen 7 kişi çevirimiçi Matematik 4 kişi çevirimiçi Genel 4 kişi çevirimiçi İngilizce 2 kişi çevirimiçi Sosyal 2 kişi çevirimiçi Resim 1 kişi çevirimiçi İlginç Bilgiler 1 kişi çevirimiçi Müzik 1 kişi çevirimiçi LGS 1 kişi çevirimiçi Seçmeli 1 kişi çevirimiçi Yeni Soru Sor 5. Ünite Ses ve Özellikleri 6 sınıf Işık ve Ses Ünitesi Sınavlarda Çıkmış Sorular ve Cevap Anahtarı 6. sınıf 4. ünite ses konu kapsamlı deneme sınavı. Cevap Anahtarlıdır. ULTRAFEN 6. Sınıf ilk 4 ünite Konu Kapsamlı Deneme 1 IŞIK VE SES FASİKÜLÜ - Işık ve Ses konulu çengel bulmaca kelime avı 6. Sınıf Işık ve Ses Ders NotuYeni Sisteme Göre Sesin Maddeyle Etkileşimi bulmaca etkinliği Ses ve Özellikleri Konu anlatımı 6. Sınıf Sesin Madde İle Etkileşimi Konusunun Etkileşimli Sunusu FEN BİLİMLERİ 6. SINIF KAZANIM DEĞERLENDİRME SINAVI 6. Sınıf Işık Konusu Harika Sunum 6. Sınıf Ses Nasıl Oluşur? Sesin Özellikleri Harika Sunu 6. Sınıf Işığın Yansıması Konusunun Etkileşimli Sunusu 12 ses çıkmış sorular6 çıkmış sourlar25 6. Sınıf 40 Soruluk Ses, Yoğunluk ve Fiziksel - Kimyasal Değişimler Kazanım Kontrol Testi Işık nasıl yayılır? Ders Notu çıkmış sorular38 Kategoriye Geri Dön Menü Penceresini Kapat Kategoriler Üye Girişi Menü Yazılılar Genel Dosyalar Haberler Soru Cevap Sistemi Konu Kategorileri Fen Deneyleri Fen Resim Galerisi Fen Videolar Fen Testleri Fen Sunumları Fen Dosyaları Fen Nasıl Yapılır Fen Konuları Fen Bulmacaları Fen Kavram Haritası Fen Diğer Konular Fen Dramaları Bilim Adamları Menü Penceresini Kapat Kategoriler Üye Girişi 1 Menü Kategori Listesi Denemeler E-Sınav Menü Penceresini Kapat Üye Girişi Yeni Üyelik Şifremi Unuttum MASAÜSTÜ SİTE Masaüstü site versiyonu'na geçiş yapmak istiyor musunuz? Evet Vazgeç SİTE MENÜ İLETİŞİM MASAÜSTÜ SİTE Üye Girişi Yap Üye Ol Şifremi Unuttum Bize Ulaşın Menüyü Kapat Üye Girişi Giriş Yap Kapat Üye Girişi Yap Sesin Yalıtımı Kapalı bir ortamdaki sesin, ortamdan dışarıya ya da dışarıdaki bir sesin içeriye geçişini engellemek için yapılan uygulamalara ses yalıtımı denir. Ses yalıtımı için yumuşak ve gözenekli yani içerisinde hava boşlukları olan; Strafor köpük, Pamuk, Sünger, Yün, Kumaş, Halı, Keçe ve cam yünü gibi malzemeler kullanılır. Ses Yalıtımı Ses yalıtımı için içerisinde hava boşlukları bulunan malzemeler seçilmesinin nedeni; sesin boşlukta yayılmamasıdır. Ses boşlukta yayılamadığı için içerisinde boşluk olan malzemeleri de geçemeyecektir. Ses yalıtımı özelikle sinema, konser ve tiyatro salonlarında veya konservatuarların bireysel çalışma odalarına uygulanır. Ses yalıtımının iyi yapılmaması, günlük yaşamımızda ve teknolojide en büyük sorunların başında gelmektedir. Ses yalıtımı, istenen seslerin duyulması istenmeyenlerin ise duyulmaması için önemlidir. İyi bir ses yalıtımı için hem sesin yansımasının kontrolü hem de sesin soğrulması sağlanmalıdır. Ses Bariyeri Otobanların ve tren yollarının kenarlarında bulunan evlerin aşırı gürültüden etkilenmesini önlemek için yol kenarları ya ağaçlandırılır ya da yol kenarına duvarlar yapılır. Ağaçlar ve duvar hem sesin bir kısmını yansıtarak hem de bir kısmını soğurarak ses yalıtımı sağlar. Günümüzde hızla gelişen teknoloji, sanayileşme ve nüfus artışı gürültüyü de beraberinde getirmiştir. Duymaktan hoşlanmadığımız, varlığı istenmeyen ve sağlığımızı tehdit edebilen seslere gürültü adı verilir. Gürültü sadece insanlar istemediği için engellenmez. Belli bir düzeyindeki sesler insanların ruh ve beden sağlığı üzerinde bazı olumsuzluklara yol açmaktadır. Örneğin baş ağrısı, baş dönmesi, kulak çınlaması, stres, yüksek kan basıncı ve kalıcı işitme kayıpları bunlardan bazılarıdır. Ayrıca gürültü insanların dikkatini dağıtır ve bu da onların iş performansını düşürür. Ders çalışırken odanıza, dışarıda oynayan arkadaşlarınızın sesi geliyorsa çalışmanız zorlaşır. Yukarıda bahsedilen bu durumlardan kurtulmak için ses yalıtımı uygulaması yapılır. Ses Yalıtımının Faydaları Ses yalıtımı sayesinde; Ses yalıtımı sayesinde ev, hastane, okul ve kütüphane gibi ortamlarda istenmeyen seslerden kurtuluruz. Sinema, tiyatro, televizyon ve ses kayıt stüdyosu gibi mekânlarda uygun kullanım koşulları oluşturabiliriz. Böylece elde edilen ses dış seslerden arınmış olup net bir şekilde duyulabilir. Konser salonu, eğlence mekânları, düğün salonları gibi gürültünün çok olduğu yerlerde çevreye yayılan gürültüyü azaltabiliriz. Yeni yapıların çoğunda ses yalıtımına yönelik kaplama malzemesi teknolojik boya, kalın ve yansımalı camlar kullanılmaktadır. Bu şekilde yaşam alanları istenmeyen seslerden korunmuş olur. Gürültünün türüne ve büyüklüğüne göre ses yalıtım malzemelerinin özellikleri ve kullanış biçimleri değişebilmektedir. Bir önceki yazımız olan 6. Sınıf Fen Bilimleri Ses Madde İle Karşılaşırsa Ne Olur? Konu Anlatımı başlıklı yazımızda 6. Sınıf Fen Bilimleri Konu Anlatımı, Akustik ve Fen Bilimleri Ders Notları hakkında bilgiler arama terimlerises yalıtımı nedir 6 sınıfses yalıtımı nedir kısaca 6 sınıfses yalitimi 6 sinifses yalıtım malzemeleri nelerdir 6 sınıfses yalıtımında kullanılan malzemeler 6 sınıffen proje ödevleri ses titresim6 sınıf ses yalıtımı İNDİRİLEBİLİR DOSYALAR

ses 6 sınıf konu anlatımı